YURTDIŞINDA EVLİLİK DIŞINDA DOĞAN ÇOCUK BAKIMINDAN TÜRKİYE DE BABALIK DAVASI VE YABANCI MAHKEME KARARLARININ TANINMASI HANGİ HALLERDE OLUR ?
Yurtdışında yaşayan Türk
vatandaşı bir baba ile anne evli değildir. Çocuk yurtdışında doğmuştur. Çocuğun
doğduğu ülkedeki kayıtlarda baba olarak Türk vatandaşı baba görünmektedir.
Ancak çocuk Türkiye’de nüfus kütüğüne kaydedilmemiştir. Baba ile çocuk arasındaki
soy bağının Türkiye’de kurulması mümkün müdür?
Öncelikle çocuk ile baba arasındaki soy bağının yurtdışında hangi hukuki
işlem veya karara dayanılarak kurulduğuna göre değişmektedir.
4721 sayılı Türk Medeni
Kanunu'nun 282. maddesine göre çocuk ile baba arasındaki soybağı; ana ile
evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmaktadır.
Bu nedenle yurtdışında
evlilik dışında doğan bir çocuk bakımından, yalnızca doğumun yabancı ülkede
gerçekleşmiş olması Türkiye'de soybağının kurulmasına engel değildir.
Baba Çocuğu Tanımışsa
Baba hayattaysa ve çocuğun
kendisinden olduğunu kabul ediyorsa, Türk hukukunda soybağının kurulması için
her durumda babalık davası açılması gerekmez.
TMK m. 295 uyarınca tanıma;
babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu, resmi senet veya
vasiyetname düzenlemesi yahut konsolosluk aracılığıyla yapacağı beyanla
gerçekleştirilebilir.
Tanıma işlemi, baba ile çocuk
arasında soybağının kurulmasını sağlar.
Dolayısıyla baba tarafından
geçerli bir tanıma işlemi yapılmışsa, soybağının kurulması mahkeme kararına
bağlı değildir.
Baba Çocuğu Tanımamışsa
Baba tarafından tanıma
yapılmamış ve çocuk ile baba arasındaki soybağı başka bir hukuki yolla da
kurulmamışsa, babalık davası gündeme gelir.
TMK m. 301 uyarınca çocuk ile
baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini ana ve çocuk isteyebilir.
Dava, baba hayattaysa babaya; baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır.
TMK m. 302'de ise babalığa
ilişkin karine düzenlenmiştir. Buna göre davalının, çocuğun doğumundan önceki
300. gün ile 180. gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması,
babalığa karine oluşturur. Ancak davalı, çocuğun babası olmasının olanaksız olduğunu
veya başka bir erkeğin baba olma ihtimalinin kendisininkinden daha fazla
olduğunu ispat edebilir.
Günümüzde soybağının
belirlenmesinde genetik incelemeler de önemli bir delil niteliğindedir.
Yurtdışında Mahkeme
Babalığı Belirlemişse
Yurtdışındaki olaylarda
önemli bir diğer ihtimal, yabancı bir mahkeme tarafından çocuk ile baba
arasındaki soybağının belirlenmiş olmasıdır.
Örneğin Belçika'da yaşayan
Türk vatandaşı bir erkek ile evli olmayan annenin çocuğu hakkında Belçika
mahkemesi tarafından babalığın tespitine ilişkin kesinleşmiş bir karar verilmiş
olabilir.
Bu durumda Türkiye'de aynı
soybağı ilişkisinin yeniden kurulması amacıyla doğrudan babalık davası açılması
gerektiği sonucuna varılamaz.
Çünkü yabancı bir mahkeme
tarafından verilmiş ve kesinleşmiş bir karar bulunmaktadır.
5718 sayılı Milletlerarası
Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 58. maddesinde yabancı mahkeme
kararlarının tanınması düzenlenmiştir. Buna göre yabancı mahkeme kararının
Türkiye'de kesin hüküm veya kesin delil etkisi doğurabilmesi, kanunda öngörülen
tanıma şartlarının gerçekleşmesine bağlıdır.
Bu nedenle yurtdışında
verilmiş kesinleşmiş bir soybağı kararının bulunması halinde, öncelikle bu
kararın Türk hukukunda tanınmasının mümkün olup olmadığı değerlendirilir.
Baba vefat etmişse
Babanın vefat etmiş olması,
şartları mevcut olduğu takdirde soybağının mahkeme kararıyla kurulmasına engel
değildir.
TMK m. 301 uyarınca babalık
davası, baba ölmüşse onun mirasçılarına karşı açılır.
Bu durumda dava sonucunda
kurulacak soybağı ilişkisi, olayın özelliklerine göre nüfus kaydının yanı sıra
mirasçılık ilişkisi bakımından da hukuki sonuç doğurabilir.
Sonuç olarak; yurtdışında evlilik dışında doğan bir çocuğun
Türkiye’de babasıyla soybağının kurulması bakımından her durumda dava
açılması gerekmemektedir. Somut olayın özelliklerine göre ilgili nüfus ve
konsolosluk işlemleri, tanıma işlemi veya diğer hukuki yollar gündeme
gelebilir. Belirli şartların varlığı hâlinde babalık davası, belirli
şartların varlığı hâlinde ise yabancı mahkeme kararının tanınması yoluna
başvurulabilir. Bu nedenle uygulanacak hukuki yol, çocuğun yurtdışındaki
kaydının ve soybağının hangi hukuki temele dayandığına göre belirlenmektedir.
0 Yorum